Koalicja Lanckorońska na rzecz Zrównoważonego Transportu

Sprawozdanie częściowe z wykonania zadania publicznego Koalicja Lanckorońska - wsparcie organizacji pozarządowych działających na rzecz zrównoważonego rozwoju w transporcie w okresie od 01.07.2006 do 31.12.2007, określonego w umowie nr 503, zawartej w dniu 10 października 2006 r., pomiędzy Ministrem Pracy i Polityki Społecznej a Stowarzyszeniem Zielone Mazowsze.

Data złożenia sprawozdania: 30.01.2006 r.

Osiągnięte cele, rezultaty i wskaźniki ewaluacji

Zakładane cele, rezultaty i wskaźniki ewaluacji zostały osiągnięte w wymiarze przypadającym na 2006 rok (po uwzględnieniu zatwierdzonych zmian w harmonogramie i budżecie projektu). Jednak, zważywszy na fakt, iż bieżący okres sprawozdawczy stanowił zaledwie 1/3 czasu trwania projektu, wiele działań zostało zapoczątkowanych, lecz część ich efektów będzie widoczna dopiero w późniejszych etapach, w związku z czym pełna ewaluacja będzie możliwa dopiero po zakończeniu projektu.

Opis wykonania zadania z wyszczególnieniem działań partnerów i podwykonawców

1. Wspieranie współpracy i szkolenia.

W dniach 18-19 listopada 2006 odbyło się w Augustowie pierwsze Spotkanie Generalne Koalicji Lanckorońskiej. Pierwszego dnia omówione zostały działania podejmowane przez Koalicjantów w 2006 roku oraz plan działań na rok 2007. Najwięcej uwagi poświęcono zagadnieniom związanym z Ustawą o komunikacji zbiorowej oraz z kampanią Tiry na Tory. Ponadto wybrano Krzysztofa Rytla na sekretarza Koalicji oraz Melanię Żalińską na zastępcę sekretarza. Na spotkanie przygotowano prezentację, dotyczącą działalności Koalicji (patrz Załącznik nr 8).

Drugi dzień poświęcono dwóm szkoleniom o następujących tematach:

- Bike+Ride jako element łańcucha ekomobilności (prowadzący: dr Piotr Kuropatwiński – specjalista w dziedzinach komunikacji i ekonomii) [zobacz >>>];

- Lobbying i komunikacja społeczna dla ekologów (prowadzący: Anna Kamińska – szkoleniowiec i doradca z zakresu komunikacji, PR, negocjacji i in.).

Na szkolenia opracowane i wydrukowane zostaly materialy szkoleniowe, których kopia znajduje się w Załączniku nr 9. Tematyka ta zgodna była z konspektami załączonymi do wniosku o dofinansowanie, z tym, że szkolenie z dziedziny lobbingu zrealizowane miało być w 2007 roku, a tegoroczne dotyczyć miało promocji. Jednakże, w efekcie zapotrzebowania zgłaszanego przez Koalicjantów, zostały one zamienione miejscami, w skutek czego szkolenie z zakresu promocji odbędzie się podczas następnego Spotkania Generalnego.

Lokalizacja i termin Spotkania Generalnego odbiegały nieco od wstępnie zaplanowanych - wybrane zostały one ze względu na połączenie go z akcją Pociąg dla Rospudy, której współorganizatorem była Koalicja Lanckorońska (informacje odnośnie tego przedsięwzięcia znajdują się w punkcie 5 niniejszego opisu wykonania zadania). Powiązanie tych dwóch wydarzeń miało na celu zachęcenie do wzięcia w nich udziału jak największej liczby osób.

W związku z faktem, iż Spotkanie zorganizowane zostało w Augustowie, oferującym szeroką gamę usług hotelowych, udało się uzyskać bardzo korzystne ceny noclegu i wynajmu sali konferencyjnej dla Koalicjantów. Dzięki temu, w budżecie projektu pojawiły się duże oszczędności w pozycji III - Koszty Uczestników, a zwłaszcza w punkcie 1.1.b Wynajem sal na szkolenia z noclegiem. Oszczędność ta została uwzględniona w zmianach budżetu z dnia 15.12.06, zaakceptowanych przez FIO.

Powyższe zmiany nie wpłynęły na ogólny zakres merytoryczny realizowanego projektu.

Spotkanie organizowane było przez Melanię Żalińską, przy udziale Krzysztofa Rytla oraz pomocy asystentów projektu. W spotkaniu udział wzięło 19 osób oraz 2 szkoleniowców (lista obecności w Załączniku nr 5).

25 sierpnia br. przeprowadzono w Warszawie spotkanie robocze Koalicji, nt. podjęcia działań w związku z propozycją nowelizacji Ustawy o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, która zdaniem organizacji znacząco narusza podstawowe, gwarantowane konstytucyjnie oraz poprzez akty międzynarodowe, prawa obywatela, m.in. prawo własności, prawo dostępu do sądu w sprawach dotyczących środowiska. Na spotkaniu ustalono sposób postępowania Koalicji w tej sprawie. W skutek spotkania roboczego Koalicjanci wypracowali wspólne stanowisko, skierowane przede wszystkim do decydentów szczebla krajowego oraz szereg pism dotyczących opisanego problemu. Kolejnym krokiem stało się podjęcie działań na rzecz zaskarżenia Ustawy do Trybunału Konstytucyjnego (więcej informacji odnośnie tego zagadnienia znajduje się w punkcie 4.2 niniejszego opisu wykonania zadania).

W spotkaniu udział wzięło 7 osób (lista obecności w Załączniku nr 4).

2. Wsparcie informacyjne

2.1.

Przez cały czas trwania projektu prowadzony i na bieżąco aktualizowany był internetowy serwis informacyjny http://zm.org.pl/koalicja. Strona została rozbudowana - dodano np. specjalny dział, w którym publikowane są stanowiska Koalicji, zaś aktualności podzielono na działy tematyczne aby odwiedzający łatwiej mógł znaleźć artykuły poświęcone interesującym go tematom. W okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia w serwisie zamieszczono 32 aktualności, 4 publikacje oraz 3 stanowiska (łącznie: 39 tekstów). Najważniejsze informacje rozsyłane były drogą mailową bezpośrednio do dziennikarzy. Stronę administrował i modernizował webmaster Aleksander Buczyński. Nad stroną merytoryczną strony internetowej pieczę sprawowali Wojciech Szymalski oraz Melania Żalińska.

2.2.

Przez cały czas trwania projektu działała utworzona przez Koalicję lista mailingowa – służyła ona szybkiej wymianie informacji między organizacjami oraz wypracowywaniu wspólnych stanowisk Koalicji. W okresie od 01 sierpnia do 31 grudnia za pomocą listy przesłano ponad 250 wiadomości. Listą administrował webmaster Aleksander Buczyński. Nad stroną merytoryczną listy dyskusyjnej pieczę sprawowali Wojciech Szymalski oraz Melania Żalińska.

2.3.

W okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia wydano dwa numery kwartalnika Zielone Światło:

- nr 8 (jesień 2006) – numer zamknięto 30 sierpnia – temat numeru: „Zarządzanie pasażerskim transportem kolejowym”;

- nr 9 (zima 2006) – numer zamknięto 15 grudnia – temat numeru: „Koszty transportu”.

Termin zamknięcia drugiego numeru przesunął się o dwa tygodnie względem harmonogramu projektu. Opóźnienie to wynikło z dużego zaangażowania w pierwszej połowie listopada kadry zatrudnionej przy projekcie we współorganizowanie przedsięwzięcia o nazwie „Pociąg dla Rospudy”, którego termin był niemożliwy do przewidzenia w trakcie planowania harmonogramu (informacje odnośnie tego przedsięwzięcia znajdują się w punkcie 5 niniejszego opisu wykonania zadania). Zmiana ta nie wpłynęły na ogólny zakres merytoryczny realizowanego projektu.

Obydwa numery wydano w nakładzie 2000 egzemplarzy i zamieszczono na stronie internetowej Centrum Zrównoważonego Transportu [zobacz >>>]. Rozesłano je ponadto pocztą do:

- wszystkich parlamentarzystów;

- radnych 16 województw i 8 największych miast;

- zarządów 16 województw i 8 największych miast;

- zarządów przedsiębiorstw komunikacyjnych i drogowych w kilkudziesięciu największych miastach;

- przedsiębiorstw transportowych;

- organizacji pozarządowych.

Po jednym egzemplarzu powyższych wydawnictw załączono do niniejszego sprawozdania (patrz Załącznik nr 10).

Opracowywaniem biuletynu zajmowali się Krzysztof Rytel, Wojciech Szymalski oraz Melania Żalińska. Część artykułów pisali również inni pracownicy, sympatycy i członkowie Stowarzyszenia. Korektą, wysyłką i innymi sprawami administracyjnymi zajmowali się kolejni asystenci projektu.

3. Wsparcie techniczne przez pomoc prawną

3.1.

Podczas trwania projektu na bieżąco udzielane były porady prawne dotyczące inwestycji mających wpływ na środowisko. W drobniejszych sprawach udzielano porad telefonicznie, bądź osobiście w trakcie spotkań Koalicjantów. W sprawach wyższej rangi kierowano członków organizacji do kancelarii prawnych, w celu zasięgnięcia profesjonalnej porady.

Udzielono porad między innymi takim organizacjom jak: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, Stowarzyszenie ekologiczne „Światowid”, Stowarzyszenie „Chomiczówka Przeciw Degradacji”, Stowarzyszenie „Bezpieczna Autostrada”, Instytut Spraw Obywatelskich.

Do najważniejszych problemów, którymi zajęto się w ramach porad prawnych należą:

- Decyzja lokalizacyjna dla autostrady A-1 przez Łódź ( przebiega ona w innym miejscu niż pokazywał to plan miejscowy - przesunięto ją na teren miasta, wprost na osiedle łódzkie i w korytarz rzeki Ner, ma być na estakadzie na odcinku ok. 4,5 km i w dodatku ponad stacją rozrządową, gdzie rocznie przeładowuje się kilkadziesiąt tysięcy ton niebezpiecznych substancji chemicznych - w razie wypadku dwa osiedla sypialnie są w zasięgu rażenia; w dodatku mają zostać wycięte praktycznie jedyne dla terenu wschodniej Łodzi lasy, które teraz służą mieszkańcom ) – opłacona została skarga kasacyjna od wyroku WSA napisana w sierpniu i dalsze prowadzenie sprawy (m.in. reprezentowanie przed sądem jako strony Stowarzyszenia „Bezpieczna Autostrada”).

- Udział społeczny w procedurach dotyczących realizacji trasy Via Baltica przez obszary Natura 2000 (Puszcza Augustowska, dolina Rospudy) – pisanie odwołania od decyzji środowiskowej, pomoc przy tworzeniu stref ochronnych dla gatunków tego wymagających oraz pomoc przy pisaniu odwołań wywłaszczanym z ziemi pod budowę drogi rolnikom.

- Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu Trasy Armii Krajowej do parametrów drogi ekspresowej S-8 na odcinku od Al. Prymasa Tysiąclecia w Warszawie do ul. Piłsudskiego w Markach – w decyzji tej stwierdzono następujące uchybienia: niewystarczające zabezpieczenia przeciwhałasowe, brak dróg rowerowych, brak danych o przepustowości łącznic, uzasadnienie decyzji sprzeczne z Raportem OOŚ, ekrany w rejonie Malborskiej, brak analizy wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, brak analizy wariantu bez zwiększania przepustowości. Zielone Mazowsze odwołało się od decyzji Wojewody Mazowieckiego, a następnie wniosło skargę do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego.

- Decyzja lokalizacyjna dla trasy ekspresowej S8 etap II od węzła "Lazurowa" do węzła "Prymasa Tysiąclecia" – Warszawa - Sprawa w Naczelnym Sądzie Administracyjnym miała numer II OSK 150/06. Stowarzyszenie Ekologiczne Światowid złożyło kasację od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki sąd oddalił wniosek Stowarzyszenia "Zielone Mazowsze" o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury, który utrzymał w mocy decyzję wojewody mazowieckiego dotyczącą lokalizacji trasy ekspresowej S-8. Stowarzyszenie "Światowid" w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym brało udział na prawach strony. Zgodnie z przepisami ten kto brał udział w postępowaniu a nie złożył skargi do sądu, w sprawie ma taki przymiot. Kasacja w NSA złożona została z następujących powodów: strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed I i II instancją.

- Postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego wylotu z Warszawy drogi ekspresowej S-7 w kierunku Gdańska na odcinku Czosnów – Trasa Armii Krajowej w Warszawie.

- Profesjonalna opinia prawna wykonana przez niezależnego prawnika nt. zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej dwóch dokumentów: Ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych z dn. 10 kwietnia 2003 r. (Dz.U. nr 80, poz.721 z 2003 roku z późn. zm.) [dotychczas obowiązującej ustawy] oraz Projektu Ustawy o zmianie Ustawy o szczególnych zasadach... z dn. 11 lipca 2006 r. (druk nr 854) – projektu będącego przedmiotem parlamentarnych prac legislacyjnych. Opinia ta umożliwiała włączenie zestawu zawartych w niej silnych merytorycznie argumentów prawnych do działań członków Koalicji.

3.2

Oprócz pomocy typowo prawnej prowadzono bieżące doradztwo i wsparcie w sprawach dotyczących założenia i prowadzenia organizacji pozarządowych.

W sierpniu udostępniono lokal i służono pomocą przy zakładaniu Fundacji Dzika Polska.

We wrześniu udzielono porady Stowarzyszeniu Chomiczówka Przeciw Degradacji odnośnie konkursu grantowego organizowanego przez Fundację Fundusz Współpracy.

W listopadzie zgłosili się po pomoc studenci SGH, którzy chcieli zorganizować imprezę wrotkarską, podobną do prowadzonej przez Zielone Mazowsze Masy Krytycznej. Udzielono im ogólnych porad organizacyjnych oraz udostępniono namiary na potencjalnych sponsorów.

W listopadzie o pomoc poprosili członkowie stowarzyszenia "Kocham Radom" - przekazano im materiały do kampanii na rzecz reaktywacji linii Radom - Tomaszów Mazowiecki.

W grudniu udostępniono lokal i służono pomocą przy prowadzeniu rekrutacji przez Fundację Dzika Polska.

W grudniu udzielono pomocy Stowarzyszeniu Chomiczówka Przeciw Degradacji w dotarciu do kancelarii prawnej specjalizującej się w postępowaniach dotyczących inwestycji znacząco oddziałujących na środowisko oraz możliwości brania udziału w postępowaniach administracyjnych.

W grudniu zgłosił się po pomoc przedstawiciel UKS Gladiator ze Starkowa, chcący zorganizować lokalną akcję na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Udzielono mu informacji odnośnie kwestii organizacyjnych oraz formalnych dotyczących organizacji akcji na drogach, a także poinstruowano go do kogo się powinien zwracać w sprawie utworzenia ścieżki rowerowej.

Ten punkt realizowany był przez Wojciecha Szymalskiego oraz Melanię Żalinską, przy wsparciu ze strony asystentów projektu.

4. Wsparcie techniczne w dotarciu do decydentów szczebla krajowego

4.1.

Przez cały czas trwania projektu, na bieżąco analizowano i opiniowano projekty ustaw, rozporządzenia i strategie, mające znaczenie dla funkcjonowania i kształtu transportu w Polsce, jak również wpływu organizacji pozarządowych oraz wspierano organizacje w wywieraniu wpływu na ostateczny kształt tych dokumentów. Najważniejsze podjęte działania przedstawiono poniżej.

Rzecznictwo na rzecz stanowiska KL dotyczącego projektu POIiS

Sekretariat KL poprosił Reprezentanta KL o podjęcie działań zmierzających do przekonania części posłów i prezydentów miast do zapoznania się z raportem nr 4/2006 przygotowanym w ramach CZT, pt. Analiza inwestycji kolejowych w projekcie Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz propozycje korekty (jego treść dostępna jest na stronie internetowej Koalicji [zobacz >>>]). Raport analizuje propozycje inwestycji kolejowych planowanych do realizacji w latach 2007-2013 w ramach POIiS, których lista została przedstawiona do konsultacji społecznych (Komunikat Ministerstwa Transportu Nr 45 z dn. 8.09.2006) oraz zawiera propozycje konkretnych projektów inwestycyjnych do włączenia przez Rząd RP do POIiS. Ponieważ dwa projekty wybrane do promowania w rozmowach dotyczyły województwa małopolskiego (Dostosowanie Centralnej Magistrali Kolejowej do prędkości 200 lub 250 km/h) oraz województwa śląskiego (Modernizacja linii E30 na odcinku Kraków–Mysłowice), grupą docelową rozmów byli posłowie Sejmu RP wybrani z tych województw oraz prezydenci miast Krakowa i Katowic, w sumie 16 posłów dobranych według kryteriów uznaniowych (według przewidywanego stopnia zainteresowania). Dodatkowo, próbowano kontaktować się z prezydentami miast w zachodniopomorskim, dolnośląskim i podkarpackim w celu promocji dodatkowych propozycji CZT (m.in. modernizacji linii E59, na odcinku Rawicz–Szczecin, modernizacji linii CE59, na odcinku Wrocław – Szczecin). W tym celu Reprezentant KL podjął próbę skontaktowania się telefonicznego bezpośrednio z tymi posłami i prezydentami. Czynności obejmowały więc wyszukiwanie i ustalanie numerów telefonów, szereg rozmów pośrednich z biurami posłów, asystentami, doradcami, ekspertami, dyrektorami biur technicznych itd. Zadanie okazało się bardzo czasochłonne, co oczywiście wynikało m.in. z tymczasowej niedostępności pod telefonem docelowych osób. Ponieważ kopie raportu były wysyłane tylko do osób po zweryfikowaniu ich zainteresowania, należało też odczekać na ich zapoznanie się z jego treścią. Parlamentarzyści byli namawiani do „rozreklamowania” propozycji CZT wśród gremiów własnych partii i rządowych, aby w rezultacie stały się one oficjalnymi projektami na liście. Całość czasu poświęcona na wykonanie wszystkich rozmów i czynności towarzyszących zajęła ok. trzech tygodni (po pięć dni w tygodniu).

Nawiązywanie kontaktów

21 września 2006 r. sejmowe komisje: Komisja ds. Unii Europejskiej oraz Komisja Infrastruktury odbyły posiedzenie z udziałem p. Jacques'a Barrot, wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej, Komisarza ds. Transportu i Energetyki (DG TREN). Spotkanie miało charakter oficjalny, kurtuazyjny i ogólny. Nie zakończyło się podjęciem konkretnych decyzji. Reprezentantowi udało się dostać na to spotkanie, mimo sporych trudności ze strony sekretariatu Komisji Sejmowej. Udział zaowocował nabyciem kontaktów z urzędnikami.

PORD – Ministerstwo Transportu

Reprezentant na prośbę KL i środowisk / organizacji rowerowych zajął się tematem Prawa o Ruchu Drogowym i związanych z nim rozporządzeń, szczególnie rozporządzenia dotyczącego znaków drogowych oraz rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych dla dróg publicznych. Zadanie polegało na rozpoznaniu stanu prac nad tymi dokumentami w odpowiednim departamencie Ministerstwa Transportu. Prace w tym zakresie organizacji pozarządowych zbliżonych do KL mają już swoją kilkuletnią historię. Konkretne propozycje zostały w tym czasie wypracowane przez same organizacje (głównie skupione w sieci Miasta dla Rowerów oraz przez Zielone Mazowsze). Ogólnym postulatem jest przywrócenie zgodności Prawa o Ruchu Drogowym z Konwencją Wiedeńską z 1968 roku (art. 16 ustęp 2). Obecnie Prawo o Ruchu Drogowym jest z Konwencją sprzeczne wskutek usunięcia w nowelizacji z 2001 r. artykułu 27 ustęp 2 PoRD, w powiązaniu z art. 33 ust. 4 PoRD.

Szczegółowe postulaty były następnie konsultowane w szeregu spotkań ze specjalistami Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (jednostka podległa MT). Reprezentant rozpoczął rozpoznanie od rozmów właśnie z tymi ekspertami. Propozycje przekazywane przez MdR i ZM zostały według ich relacji w całości uwzględnione i wraz z innymi postulatami zebranymi w ramach konsultacji społecznych przekazane do departamentu Dróg i Transportu Drogowego MT. Z rozmów z prowadzącymi te sprawy urzędnikami wynikło, że Rozporządzenie MTiGM z 1999 roku w/s warunków technicznych, jakim muszą odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz Rozporządzenie MTiGM z 1999 roku w sprawie znaków i sygnałów drogowych nie będą zmieniane, dopóki nie zostanie zmieniona sama ustawa (PoRD) (ze względu na niemożność przewidzenia jej kształtu i chęć uniknięcia powielania pracy). Prace Reprezentanta w podjętej sprawie będą więc kontynuowane w bieżącym roku. PKE OM podejmie odpowiednie czynności, w tym spotkania i rozmowy, zależnie od wyników monitorowania prac w MT (wszystkie w bieżącej konsultacji i w porozumieniu z KL i siecią MdR).

Opinie i stanowiska

PKE OM dostarczyło do zaakceptowania przez KL następujące stanowiska:

- Stanowisko do projektu specustawy drogowej

- Stanowisko w/s projektu nowelizacji Ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 6 grudnia 2006 r.

- Stanowisko w/s problemów z systemem NATURA 2000 w realizacji projektów infrastrukturalnych z funduszy unijnych (FS)

- Stanowisko w/s niezatwierdzenia projektów kolejowych przez Komitet Monitorujący FS.

Koalicja Lanckorańska zatwierdziła również 2 stanowiska przygotowane przez innych jej członków odnośnie:

- Inwestycji kolejowych w projekcie Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

- Projektowanych zmian w ustawie - Prawo ochrony środowiska

Koalicjanci dostrzegli ponadto duży problem w realizacji polityki transportowej, jakim jest niska efektywność wykorzystania nowego taboru kolejowego w Polsce. KL podjęła więc działania w celu nagłośnienia tego zagadnienia. Przygotowano raport obrazujący problem na przykładzie wykorzystania autobusów szynowych (jego treść dostępna jest na stronie internetowej Koalicji). Efekty analizy oraz opinię Koalicji przedstawiono na konferencji prasowej, którą zorganizowano 06.12.2006 (lista obecności – patrz Załącznik nr 6).

SPECUSTAWA DROGOWA:

W ramach działania 4.1. Wniosku KL (Bieżące opiniowanie projektów dokumentów mających znaczenie dla funkcjonowania transportu w Polsce i umożliwienie KL wpływu na ich kształt) PKE OM zajęło się projektem „Ustawy o zmianie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych” (druk nr 854). Ta znowelizowana specustawa drogowa ma ułatwiać szybkie budowanie w Polsce autostrad i dróg ekspresowych poprzez wprowadzenie dalszego rozluźniania procedur zabezpieczających respektowanie praw obywatelskich i ochronę środowiska, którego przyjęcie skutkowałoby wprowadzeniem systemowego łamania konstytucyjnych praw obywatelskich, szczególnie praw własności. Taki swoisty stan wyjątkowy w prawie miał być w pierwotnym projekcie przedłużony nawet do 2015 roku.

Wyjściową podstawą merytoryczną do podjętych czynności w ramach tego działania (oraz w ramach działania do pkt. 4.2. Wniosku) była profesjonalna opinia prawna wykonana na zlecenie ISO przez niezależnego prawnika (adw. mec. Tomasza Siwińskiego) nt. zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej dwóch dokumentów:

- Ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych z dn. 10 kwietnia 2003 r. (Dz.U. nr 80, poz.721 z 2003 roku z późn. zm.) [dotychczas obowiązującej ustawy] oraz

- Projektu Ustawy o zmianie Ustawy o szczególnych zasadach… z dn. 11 lipca 2006 r. (druk nr 854) – projektu będącego przedmiotem parlamentarnych prac legislacyjnych.

Opinia prawna umożliwiała włączenie zestawu zawartych tam silnych merytorycznie argumentów prawnych do własnych stanowisk przekazywanych posłom na różne sposoby. Głównym gremium i miejscem pracy były w tym przypadku Komisje sejmowe i senackie zajmujące się tą ustawą.

Członek PKE OM, MH, jako przedstawiciel KL uczestniczył w posiedzeniach Sejmowej Komisji Infrastruktury, w tym w dn. 5.09.2006 w posiedzeniu połączonych Komisji (z Komisją Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej) oraz w posiedzeniach Komisji Senackich w dn. 20.10.2006 i w dn. 28.10.2006: Komisji Gospodarki Narodowej oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej. Na wszystkich tych spotkaniach Reprezentant KL rozprowadzał wśród parlamentarzystów materiały zawierające w/w opinią prawną. Sporządzone zostało także stanowisko KL w formie apelu (na dwie strony A4) z dodatkowymi argumentami przeciw ustawie, które zostało dostarczone Parlamentarzystom. Reprezentant KL nawiązał także kontakt z niektórymi posłami wyrażającymi podczas posiedzeń Komisji, a nawet czytań Ustawy na posiedzeniach Sejmu, podobne odczucia co do niekonstytucyjności rozwiązań w ustawie. Stanowisko umożliwiło im zapoznanie się z dalszymi argumentami i uwagami KL oraz ich wyrażanie w dyskusjach w pracach sejmowych.

Reprezentant sporządził raport z dokonywanych w tegorocznym procesie legislacyjnym zmian w ustawie. Zadanie to polegało na niezmiernie czaso- i pracochłonnej analizie, gdyż wymagało porównania kilku wersji projektów i oceny ich konsekwencji, w dodatku bez pomocy prawnej, jednakże na podstawie przygotowanej wcześniej opinii. Raport posłużył KL do podejmowania decyzji o dalszych działaniach i rozmowach oraz do wyboru kolejnych kroków w trakcie procesu legislacyjnego i po podpisaniu uchwalonej ustawy przez Prezydenta RP. Posłużył też w opracowaniu wniosku do TK.

Po uchwaleniu nowelizacji ustawy przez Sejm RP i po przekazaniu jej Prezydentowi RP do podpisu przygotowany został list do Prezydenta Lecha Kaczyńskiego z apelem o niepodpisywanie ustawy zawierającej niekonstytucyjne zapisy. Sygnatariusze poprosili w nim Prezydenta o osobiste spotkanie z przedstawicielami KL w celu przedstawienia szczegółów naszych argumentów prawnych, jednak niestety prośba nie spotkała się z żadnym oddźwiękiem. Ustawa została podpisana w dn. 13.11.2006 r. Obecnie w celu wstrzymania niekonstytucyjnych zapisów, może być ona jedynie zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego, co jest przedmiotem działań Reprezentanta i PKE OM (szczegółowo zagadnienie to opisane zostało w punkcie 4.2 niniejszego sprawozdania).

Ustawa nowelizowana posiada m.in. następujące uchybienia i szkodliwe konsekwencje:

- pozbawia sądy administracyjne uprawnienia do stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej w całości, gdy wadą dotknięta jest część decyzji;

- przenosi własność nieruchomości z faktu naruszenia posiadania przez osobę nieuprawnioną;

- uprawnia organy administracji publicznej do wykonywania praw do nieruchomości bez zgody właściciela i bez zachowania procedury wywłaszczenia nieruchomości;

- wywłaszczenie z nieruchomości z dniem wydania ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej jest rażąco przedwczesne;

- dopuszcza do sytuacji, w której inwestor będzie posiadał nieruchomość bez jakiegokolwiek tytułu prawnego; pomiędzy wydaniem ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej a otrzymaniem odszkodowania właściciel nieruchomości jest całkowicie pozbawiony jakiegokolwiek ekwiwalentu za wywłaszczoną nieruchomość;

- pozbawia strony postępowania prawa do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z procedurą określoną w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w kodeksie postępowania administracyjnego;

- Skarb Państwa nie będzie posiadał jakiegokolwiek interesu w ustaleniu odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej nieruchomości;

- dopuszcza do sytuacji, w których dana norma prawna obowiązuje w jednym stosunku prawnym, a w innym nie obowiązuje; upoważnia stronę postępowania administracyjnego do wyboru obowiązujących przepisów prawa.

Całość zadania zajęła PKE OM i Reprezentantowi łącznie 2,5 miesiąca prac.

4.2.

W ramach działania 4.1. (Bieżące opiniowanie projektów dokumentów mających znaczenie dla funkcjonowania transportu w Polsce i umożliwienie KL wpływu na ich kształt) PKE OM zajęło się projektem tzw. specustawy drogowej, tj. „Ustawy o zmianie Ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych” (opis w pkt. 4.1. niniejszego sprawozdania). Prace legislacyjne podjęto w związku ze zbliżającym się terminem wygaśnięcia ważności tych przepisów oraz odczuwaną przez sektor drogowy potrzebą dalszego likwidowania „barier” opóźniających proces inwestycyjny.

W opinii KL zaistniało poważne podejrzenie o możliwość wprowadzenia przez Ustawę zapisów niekonstytucyjnych, depczących prawo własności i inne niezbywalne prawa obywatelskie oraz niezależność samorządów. Na podstawie zamówionej opinii prawnej, która posłużyła jako wstępna i wyjściowa analiza projektu ustawy stwierdzono, że następujące przepisy czynią specustawę niezgodną z Konstytucją RP:

art.1 pkt 7 ustawy nowelizowanej wprowadzający do spec-ustawy art.9 ust.3

art.1 pkt 8 ustawy nowelizowanej wprowadzający do spec-ustawy art.12 ust.4

art.1 pkt 12 ustawy nowelizowanej zmieniający art.17 ust.1 spec-ustawy

art.1 pkt 13 ustawy nowelizowanej zmieniający art.18 spec-ustawy.

Artykułami Konstytucji RP, z którymi Ustawa Nowelizowana pozostaje w sprzeczności, są art.2; art.7; art.21 ust.2; art.64 ust.3 oraz art.184.

Ponadto w tej samej opinii stwierdzono, że niezgodne z Konstytucją RP pozostają następujące przepisy pierwotnie obowiązujące specustawy: art.17 ust.1, art.24 ust.2, art.30 ust.1, art.31 ust.1, art.41 ust.3. Spec-ustawa pozostaje w sprzeczności z art.2; art.31 ust.3; art.32 ust.1; art.45 ust.1; art.64 ust.1; art.64 ust.3 oraz art.77 Konstytucji RP.

Na spotkaniu roboczym Koalicji uzgodniono, że PKE OM niezwłocznie zajmie się tą sprawą. Mimo że działania opisane powyżej przyniosły efekty w postaci przejęcia argumentacji przez parlamentarzystów RP, nie sprawiło to, że argumenty pro-obywatelskie otrzymały przeważający głos w kolejnych głosowaniach. Po podpisaniu nowelizacji specustawy przez Prezydenta RP KL postanowiła zaskarżyć ten akt legislacyjny do Trybunału Konstytucyjnego.

PKE OM udało się znaleźć renomowaną i solidną kancelarię prawniczą „Juris”, która dała się przekonać do podjęcia i poprowadzenia tej konkretnej sprawy, co nie było łatwe, biorąc pod uwagę zarówno stosunkowo krótki termin wykonania pierwszych działań, jak i oferowaną z budżetu projektu kwotę zapłaty.

Prawnik po wstępnym rozpoznaniu sprawy stwierdził, że w pierwszym etapie konieczne będzie sporządzenie wniosku do TK o zbadanie zgodności przedmiotowej Ustawy z Konstytucją RP. Dopiero w przypadku stwierdzenia przez TK takiej niezgodności, Kancelaria mogłaby wnieść w imieniu skarżących skargę do TK na ustawę (wszystko na szczęście w ramach jednej, uzgodnionej już zapłaty). Ponadto Prawnicy mogliby wnieść równolegle skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Organizacje z KL zajmujące się tą sprawą w obecnej chwili pilnie współpracują z zaangażowanymi prawnikami dostarczając potrzebne dokumenty i materiały pomocne w przygotowaniu dokumentów do TK. Prawnicy sporządzą wszystkie niezbędne dokumenty i będą reprezentowali stronę Skarżących w toku dalszego postępowania.

Punkt ten w całości realizowany był przez wiodącego partnera w projekcie - Polski Klub Ekologiczny, Okręg Mazowiecki. Reprezentantem Koalicji Lanckorońskiej został prezes PKE OM Marcin Harembski. Z uwagi na braki sprzętowe biura PKE, w ramach projektu został zakupiony laptop do wykonywania tych zadań.

5. Wsparcie techniczne lokalnych działań organizacji.

Koalicja Lanckorońska została współorganizatorem akcji pt. „Pociąg dla Rospudy”, do której włączyły się organizacje społeczne i ekologiczne z całego kraju. Akcja ta miała na celu wsparcie lokalnych organizacji pozarządowych (np. Federacja Zielonych w Białymstoku, Stow. Rowerowy Białystok, Białostocka Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot) w walce o zmianę trasy planowanej obwodnicy Augustowa, tak aby nie przebiegała ona przez dolinę rzeki Rospudy - jednej z najcenniejszych pereł przyrody naszego kraju, chronionej w ramach unijnego systemu Natura 2000.

By wspomóc działania lokalnych organizacji Koalicja Lanckorońska zaprojektowała i wydrukowała materiały informacyjne, których celem było poinformowanie lokalnych społeczności o organizowanym przedsięwzięciu oraz przedstawienie wszystkich argumentów przemawiających za zmianą trasy obwodnicy. Skład plakatu i ulotki-boszury zlecono wiodącemu partnerowi w projekcie, którym jest Instytut Spraw Obywatelskich z Łodzi. Po jednym egzemplarzu powyższych wydawnictw załączono do niniejszego sprawozdania (patrz Załącznik nr 7).

Skala przedsięwzięcia sprawiła, że kwota pierwotnie przeznaczona w budżecie Koalicji na tego rodzaju wydruki okazała się niewystarczająca by zapewnić odpowiedni nakład. Organizacje wchodzące w skład Koalicji zgodnie stwierdziły bowiem, iż chciałyby rozpowszechnić materiały informacyjne wśród wszystkich mieszkańców Augustowa, którzy często nie mają dostępu do ponadlokalnych informacji dotyczących tego wyjątkowo dla nich ważnego zagadnienia.

W związku z powyższymi okolicznościami, dokonano przesunięcia zaoszczędzonych podczas Spotkania Generalnego środków, na pokrycie kosztów zwiększenia nakładu ulotki informacyjnej, co zostało uwzględnione w zmianach budżetu z dnia 15.12.06, zaakceptowanych przez FIO.

18 listopada, podczas akcji „Pociąg dla Rospudy” ponad 300 zwolennikow zmiany trasy obwodnicy manifestowało swoje poglądy, biorąc udział w przejeździe pociągiem specjalnym do Augustowa. Na miejscu przeprowadzili oni debatę z okolicznymi mieszkańcami oraz lokalnymi władzami, przedstawiając im argumenty przemawiające za wyborem innego wariantu niż proponowany przez GDDKiA.

Wkrótce po przejeździe okazało się, iż sprawą zainteresowała się także Unia Europejska, której uwagę na opisywany problem zwróciły organizacje ekologiczne. Komisja Europejska uznała budowę obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy za sprzeczną z prawem unijnym i wysłała do Polski oficjalne upomnienie w tej sprawie. Komisja orzekła, że wydając zgodę na tę inwestycję, Polska złamała przepisy UE o obszarach chronionych w ramach programu Natura 2000. Oznacza to, że prace w tym terenie powinny być wstrzymane. Jeśli będą kontynuowane, Polska musi liczyć się z karami finansowymi.

W organizacji akcji udział wzięli pracownicy Koalicji przy silnym wsparciu wolontariuszy oraz członków rożnych organizacji pozarządowych. W celu rozpropagowania akcji założona została przez webmastera Koalicji specjalna strona internetowa: rospuda.zm.org.pl/.

Kopie artykułów prasowych nt. powyższego przedsięwzięcia znajdują się w Załączniku nr 11.

Ten punkt realizowany był przez Wojciecha Szymalskiego oraz Melanię Żalinską, przy wsparciu ze strony asystentów projektu.

6. Promocja projektu

W listopadzie wydano ulotkę informacyjną o Koalicji. Była ona rozpowszechniana podczas działań Koalicji – np. w trakcie akcji Pociąg dla Rospudy oraz na Spotkaniu Generalnym Koalicji itp.

Treść ulotki przygotowana została przez głównego specjalistę, z pomocą asystenta. Projektem graficznym i składem zajęła się graficzka – Agnieszka Rejowska. Egzemplarz ulotki załączono do niniejszego sprawozdania (patrz Załącznik nr 7). Dużą rolę w promocji projektu odegrała także sama strona internetowa z serwisem informacyjnym, oraz biuletyn “Zielone Światło”, w którym zamieszczane były bieżące informacje o projekcie i Koalicji, a także artykuły o podjętych stanowiskach.

Liczbowe określenie skali działań

Lp. Działanie miara liczba
1.1. Spotkania szkolenia spotkanie 1
uczestników 21
1.2. Spotkania robocze Koalicji spotkanie 1
uczestników 7
2.1. Zakup rzutnika wizyjnego szt. 1
2.2. Utrzymanie listy dyskusyjnej Koalicji miesięcy 5
2.3. Biuletyn Zielone Światło - numer 1 szt. 2000
numer 2 szt. 2000
3.1. Porady prawne dla organizacji pozarządowych szt. 6
3.2. Porady w sprawach organizacyjnych, członkowskich dla organizacji szt. 7
4.1 Konferencje prasowe szt. 1
Zakup laptopa szt. 1
4.2 Usługi prawnika konstytucjonalisty szt. 1
5. Wsparcie techniczne dla lokalnych działań organizacji (przygotowanie i druk ulotek) szt. 2
6. Promocja projektu - przygotowanie i druk ulotki szt. 1000
Utrzymanie strony internetowej Koalicji miesięcy 5

Sprawozdanie z wykonania wydatków

Podsumowanie realizacji budżetu
Kwota dotacji określona w umowie 60 777,00 zł
Poniesione wydatki 77 574,33 zł
- pokrywane z dotacji 57 308,35 zł
- pokrywane ze środków własnych 20 265,98 zł
Kwota niewykorzystanej dotacji zwrócona na konto Zleceniodawcy 3 468,65 zł
Źródło finansowania Całość zadania (zgodnie z umową) % Poprzednie okresy sprawozdawcze (narastająco) % Bieżący okres sprawozdawczy %
Koszty pokryte z dotacji 181538 zł 75% - - 57308,35 zł 74%
Koszty pokryte z finansowych środków własnych, środków z innych źródeł oraz wpłat i opłat adresatów 60600 zł 25% - - 20265,98 zł 26%
Ogółem 242138 zł 100% - - 77574,33 zł 100%

Uwagi:

1) Dnia 10.01.2007 r. przekazano na konto nr 53 1010 1010 0084 4222 3000 0000 kwotę niewykorzystanej dotacji w wysokości 3268,63 zł. Ponieważ według ostatecznego rozliczenia kwota ta powinna być o 0,02 zł wyższa, różnicę tę uzupełniono w przekazie pocztowym z dnia 30.01.2007 r. Tym samym przekazem uregulowano ponadto zaległą kwotę odsetek (10 zł) za dziesięciodniowe opóźnienie w zwrocie niewykorzystanej kwoty dotacji. Łączną kwotę w wysokości 10,02 zł przekazano na konto nr 03 1010 1010 0084 4222 3100 0000.

Jako, że zwrotu głównej kwoty niewykorzystanej dotacji dokonano omyłkowo na niewłaściwy numer konta, poinformowano Państwa o tym w piśmie nr KL-07-0602-01-JW, z dnia 12.01.2007 r. oraz zwrócono się do Państwa z prośbą o przesunięcie odpowiedniej kwoty na właściwe konto.

2) Kwota wkładu własnego w bieżącym okresie rozliczeniowym jest o ok. 3000 zł niższa niż planowano. Wynika to z opóźnienia w stosunku do harmonogramu zakupu rzutnika wizyjnego. Zakup ten zaliczony jednak zostanie do kolejnego okresu rozliczeniowego, w związku z czym ogólna kwota wkładu własnego w projekcie nie ulegnie zmianie. Ponadto, dzięki innym zmianom we wkładzie własnym zapewniono taką jego kwotę, aby była ona na odpowiednim poziomie w stosunku do wykorzystanej kwoty dotacji (ponad 26%).

Załączniki

1. Kopie umów cywilnoprawnych

2. Wyciąg z konta potwierdzający zwrot niewykorzystanej kwoty dotacji

3. Przekaz pocztowy potwierdzający przekazanie odsetek oraz wyrównanie niewykorzystanej kwoty dotacji

4. Lista obecności na Spotkaniu Roboczym Koalicji (25.08.2006)

5. Lista obecności na Spotkaniu Generalnym Koalicji (18-19.11.2006)

6. Lista obecności dziennikarzy na konferencji prasowej (06.12.2006)

7. Wydawnictwa: Ulotka Koalicji, Ulotka – broszura – Pociąg dla Rospudy ( PDF, 859 kB), Plakat – Pociąg dla Rospudy

8. Prezentacja ze Spotkania Generalnego [bike_and_ride]]

9. Materiały szkoleniowe ze Spotkania Generalnego

10. Zielone Światło nr 9 i 10 [zobacz >>>]

11. Artykuły z prasy dotyczące akcji Pociąg dla Rospudy