Koalicja Lanckorońska na rzecz Zrównoważonego Transportu

Informację sporządził Krzysztof Rytel ze stow. Zielone Mazowsze, przedstawiciel organizacji ekoogicznych w Komitecie.

Było to posiedzenie wyjazdowe w Gdańsku, gdyż następnego dnia prezentowano realizowane w ramach programu projekty - Trasa Kwiatkowskiego i ul. Janka Wiśniewskiego w Gdyni (dostęp do portów od strony lądu) oraz budowa falochronu (dostęp od strony morza).

Sprawozdanie za 2 kwartał 2006

Komitet przyjął sprawozdanie za 2 kwartał 2006. Wszystko wskazuje na to, że nastąpił przełom w realizacji programu, nastąpiły wreszcie pierwsze znaczące płatności. Po poprzednim posiedzeniu stan finansowy realizacji wynosił ok. 0,6% całych środków programu, obecnie jest to już 2,2%. Na koniec sierpnia stan realizacji Programu wygląda następująco:

- zgłoszono wnioski na kwotę 6,9 mld zł (146% alokacji);

- zawarto 93 umowy z beneficjentami na kwotę 3,5 mld zł środków unijnych (77,5% alokacji)

- do końca sierpnia dokonano płatności na rzecz beneficjentów na kwotę 101 mln zł - z tego aż 67 mln zł w samym sierpniu.

- Z 67 mln zł wypłaconych w sierpniu aż 65,6 mln zł stanowiły płatności w poddziałaniu 1.1.2 - zakup taboru kolejowego.

- W związku z powyższym działanie 1. 1 - dotyczące modernizacji linii kolejowych i zakupu taboru ma najwyższy współczynnik płatności w stosunku do przyznanych środków - 5,6% (7 zawartych umów). Działanie 1.2 (poprawa dostępu do portów morskich) - 0% (9 umów).

Działanie 1.3 - transport intermodalny - 0% (na razie 0 umów - patrz niżej).

Działanie 2.1 (drogi krajowe) - 0% (8 umów).

Działanie 2.2 - drogi przez miasta na prawach powiatu - 2,41% (37%).

Działanie 2.3 - bezpieczeństwo ruchu drogowego - 3,88%.

Działanie 3.1 - wsparcie zarządzania SPOT - 5,01% (17 umów).

Działanie 3.2 - informacja i promocja SPOT - 2,15% (2 umowy).

Łącznie dla całego programu jest to 2,21% (średnia dla wszystkich programów w NPR to obecnie 18%). We wrześniu przygotowywane są kolejne znaczące płatności:

- 67 mln zł PKP PLK (1.1)

- 33 mln zł PKP PR (1.1)

- 20 mln zł w portach (1.2)

Obecnie nie ma zagrożenia utraty środków z powodu zasady n+2. Do końca 2006 roku należy wydać wszystkie środki przyznane na 2004 rok. Była to kwota 185 mln zł. Już wypłacono 101 mln zł. Do końca września powinny zostać wypłacone brakujące 85 mln zł. Do końca roku planowane jest osiągnięcie poziomu płatności 160 mln ale euro. Będzie to istotne w kolejnym roku, kiedy to minimum będzie znacznie wyższe niż w tym.

Informacja o realizacji dużych projektów:

- Projekty nie zagrożone: obwodnica Puław (koszt całkowity 300 mln zł), droga nr 7 Białobrzegi - Jedlińsk (330 mln zł) - w obu są podpisane umowy z wykonawcami

- Modernizacja linii kolejowej Warszawa - Łódź (środki unijne 678 mln zł) - projekt traktowany jako zagrożony, ale nie poważnie. Dla odcinka Koluszki - Widzew był powtarzany przetarg, dla pozostałego odc. Koluszki - Skierniewice rozpoczęto prace.

- Droga S22 Elbląg - Grzechotki - na 2 odcinkach prace budowlane, na 3 - od samej granicy cały czas blokada formalna w związku z obszarem Natura 2000. Ponieważ jest to obszar z shadow list nie można było zastosować procedury dyrektywowej dopuszczenia realizacji pod warunkiem zastosowania kompensacji. Jest informacja, że we wrześniu Minister Środowiska zatwierdzi kolejną porcję obszarów naturowych, a do końca oku zostanie dokonany przegląd wszystkich obszarów z shadow list. Tymczasem właśnie wydał pozwolenie środowiskowe dla tej inwestycji.

- Droga nr 7 - obwodnica Białobrzegów - zrezygnowano z projektu, ponieważ może być zakończony najwcześniej pół roku po zakończeniu programu w połowie 2008 r. Środki przesunięto na metro w Warszawie.

Zmiana Uzupełnienia Programu

Zmiany dotyczyły przede wszystkim wpisania projektu metra warszawskiego - zgodnie ze zmianą w samym Programie dokonaną na poprzednim posiedzeniu. Ponadto dokonano szeregu aktualizacji i poprawek porządkowych.. Po zmianach działanie 1.1 (linie kolejowe) zostało podzielone na 3 poddziałania:

1.1.1 Modernizacja linii kolejowych ( w tym Łódż - Warszawa, Warszawa - Okęcie oraz prace studialne)

1.1.2 Zakup i modernizacja taboru

1.1.3 Budowa metra

Na projekt metra przesunięto 88 mln zł, z czego:

- 18,4 mln - z 19,1 mln wolnych środków w działaniu 1.1.2

- 5,9 mln zł - z 7,8 mln wolnych środków w działaniu 1.2

- 15,8 mln zł - z 16,2 mln wolnych środków w działaniu 1.3

- 48 mln z działania 2.1 (z S7 obwodnica Białobrzegów)

Informacja o transporcie intermodalnym (działanie 1.3)

Wreszcie, po uzgodnieniach z Komisją Europejską, wydano rozporządzenie o pomocy publicznej w transporcie intermodalnym, co blokowało działanie przez ostatni rok. W naborze zgłoszono 8 wniosków, z czego 2 nie przeszły oceny formalne. Dalsze 2 nie uzyskały rekomendacji panelu ekspertów z uwagi na brak spójności z kryteriami zawartymi w zatwierdzonym przez KE „Programie pomocy dla rozwoju systemów intermodalnych. Są to projekty Trade-Transu na centra logistyczne w Dorohusku (koszt całkowity 12 mln zł) i Małaszewiczach (4,6 mln zł). Pozostałe projekty to centrum logistyczne w Sławkowie (Centrum Zaopatrzenia Hutnictwa, 62 mln zł) oraz terminale kontenerowe: Łosośna (CL Łosośna, 25 mln zł), Poznań Franowo (PKP Cargo, 45 mln zł), Małaszewicze (PKP Cargo, 23 mln zł).

Likwidacja Komitetu Sterującego

Wydaje się być przesądzona likwidacja Komitetu Sterującego. Nowa ustawa o NPR zobowiązuje jedynie do tworzenia komitetów monitorujących, w innych krajach unijnych praktyka jest różnorodna. Rząd woli zlikwidować komitety sterujące, gdyż jak twierdzi, stały się one forum przepychania konkretnych projektów przez członków, przedstawicieli lokalnych środowisk, czy kręgów partyjnych, bez szerszej wizji. Uważa się, że miejscem partnerstwa, kontroli społecznej itp. jest komitet monitorujący i ma być to wystarczające. Członkowie komitetu wypowiedzieli się bardzo pozytywnie o tej propozycji, jako o uproszczeniu procedury. W tej sytuacji nie mogłem wiele zdziałać. Zaproponowałem wobec tego, żeby były w internecie publikowane fiszki zgłoszonych projektów (co wysunął sam przewodniczący), natomiast każdy zainteresowany mógł się zapoznać z tymi wnioskami i zgłosić swoje uwagi. Przewodniczący przyjął tę propozycję do przemyślenia. Decyzja o likwidacji KS nie była podejmowana przez komitet, to była tylko prośba o opinię ze strony przewodniczącego.

Różne ciekawostki

Na okres 2007-13 zamierzenia rządu są takie, żeby znacznie skoncentrować projekty - będzie dużo środków na duże projekty (np. autostrady), a znacznie mniej niż obecnie na projekty gminne typu lokalne drogi, sale sportowe itp. Pokazywany jest przykład Portugalii która tak właśnie rozproszyła środki na projekty lokalne, których utrzymanie teraz bardzo drogo kosztuje. Dla dużych projektów nie będzie konkursów tylko listy indykatywne w samych programach. Stąd bardzo ważna jest w tej chwili praca nad programami operacyjnymi, bo tam już będą wybrane główne projekty.

Jest jakieś świeże wystąpienie Komisji do Polski i innych nowych członków o niezgodności prawa z unijnym w kwestiach środowiskowych inwestycji drogowych - nie znam szczegółów.

Na trasie Warszawa - Trójmiasto, którą ostatnio pokonałem kilkukrotnie, bardzo widoczne są przewozy kontenerowe (choć jest to ok. 2% kolejowych przewozów towarowych). Podczas każdej podróży mija się kilka takich pociągów, choć nie są one bardzo długie, oraz dwa terminale - w Warszawie na Żeraniu i w Mławie. Wszystkie te przewozy wydają się być przedłużeniem drogi morskiej. Mam wrażenie, że przytłaczająca większość transportu intermodalnego w Polsce to właśnie doklejenie kolei w łańcuchu dostaw morskich.